Keti Koti 2026 — Bondru Kon Na Wan
On July 1, we commemorate and celebrate Keti Koti, marking the abolition of slavery in Suriname and the former Dutch Caribbean. In this personal reflection, I explore the meaning of freedom, the lasting impact of slavery, and one question that continues to resonate: were the chains ever truly broken?
Formerly enslaved people were forced to continue working under government supervision for another ten years. It was not until July 1, 1873, that they were genuinely free.
Today, 153 years later, we both commemorate and celebrate Keti Koti. But I still ask myself one question:
Were the chains ever truly broken?
The physical chains are gone, yet many of their consequences remain. They live on through racism, discrimination, exclusion and prejudice. Through the rejection of cultures, traditions and values that have been passed down for generations. Not only for descendants of enslaved people, but for many whose appearance, culture or heritage falls outside what society has long considered the norm.
We see it in job applications, in the workplace, while doing everyday shopping and in casual remarks that may seem harmless to one person but carry a much deeper meaning for another.
We see it in sports. A football player who scores becomes a national hero. The same player misses a penalty, and suddenly racist abuse begins. Monkey chants, hateful comments and attacks based on the colour of his skin. The performance did not change. The way people chose to see him did.
We also see inequalities in opportunities and financial recognition. Many people feel they have to work harder to receive the same appreciation, opportunities or income. That is a conversation we should continue to have honestly.
We see it in traditions. The debate surrounding Zwarte Piet has shown how differently people can experience the same tradition. For some, it represents childhood memories. For others, it reflects painful stereotypes rooted in a history of oppression. Both experiences exist.
We see it in something as personal as hair. For generations, natural Afro-textured hair was labelled as unprofessional, untidy or unsuitable. Many people felt pressured to straighten it, wear wigs or add extensions simply to fit into what society considered acceptable. There is nothing wrong with those choices when they are truly your own. But when those choices are driven by the feeling that your natural appearance is somehow not enough, the conversation becomes much deeper.
Who decides what beauty should look like? Who decides how someone should dress, behave or present themselves?
We also see it in the conversations parents have with their children. Not every child receives the same advice before leaving home. Some parents must teach their children how to navigate prejudice, discrimination or situations where the outcome may be uncertain simply because of how they look. That reality is invisible to many.
There is something else that touches me deeply. Our spirituality, our traditions and our ancestral knowledge were dismissed for generations as superstition. Yet for many, they remain a source of strength, healing, identity and belonging. Our culture carries centuries of wisdom. The stories, rituals and teachings of the Bigi Sma have helped generations find comfort, resilience and community. Not everyone has to share those beliefs. But every culture deserves the same respect.
Last week I joined a walking tour through Utrecht, exploring its hidden slavery history. Once again, I realised how close that history still is. Not only in museums or archives, but in our streets, our buildings and our stories.
History should never be used to divide us. History should help us understand each other. Only by understanding where pain comes from can we prevent it from repeating itself.
We cannot change the past. But we can understand how it continues to shape the present. Only then can we build a different future together.
Fortunately, change is happening. More conversations are taking place. More stories are being told. More people are willing to listen. That gives me hope.
Because freedom is about more than breaking chains.
Freedom is about being seen, being heard, being respected and having the space to be fully yourself.
The bridge that was once destroyed by division, distrust and centuries of divide-and-rule must now be rebuilt by all of us.
Bondru kon na wan.
Wan swit Manspasi dey❤️
♡ T∞ts
DUTCH
Keti Koti 2026 — Bondru Kon Na Wan
Op 1 juli 1863 werd de slavernij in Suriname en het voormalige Nederlands-Caribisch gebied officieel afgeschaft.
Toch waren de kettingen daarmee nog niet echt verbroken.
De voormalige tot slaaf gemaakten moesten nog tien jaar onder staatstoezicht op de plantages blijven werken. Pas op 1 juli 1873 waren zij daadwerkelijk vrij.
Vandaag, 153 jaar later, vieren én herdenken we Keti Koti.
Maar de vraag die ik mezelf stel is:
Zijn de kettingen echt verbroken?
Ruim anderhalve eeuw later zijn de fysieke kettingen verdwenen. De gevolgen werken echter nog altijd door.
Ze uiten zich in racisme, discriminatie, uitsluiting en vooroordelen. In het niet volledig accepteren en respecteren van culturen, tradities en normen die generaties lang zijn doorgegeven. Niet alleen voor nazaten van tot slaaf gemaakten, maar voor veel mensen die niet behoren tot wat nog vaak als de maatschappelijke norm wordt gezien.
We merken het tijdens sollicitatieprocedures. Op de werkvloer. Tijdens het boodschappen doen. In opmerkingen die gedachteloos worden gemaakt, maar een diepe lading kunnen dragen.
We zien het in de sport. Een voetballer die scoort is een nationale held. Mist diezelfde speler een penalty en heeft hij een donkere huidskleur, dan verschijnen ineens racistische opmerkingen en wordt hij voor aap uitgemaakt. De prestatie verandert niet. De manier waarop er naar hem gekeken wordt blijkbaar wel.
Ook op financieel gebied zijn verschillen zichtbaar. Niet iedereen krijgt dezelfde kansen of dezelfde waardering. Veel mensen hebben het gevoel dat zij harder moeten werken om dezelfde positie, erkenning of beloning te bereiken. Dat is een gesprek dat we eerlijk met elkaar moeten blijven voeren.
We zien het in tradities.
De discussie rondom Zwarte Piet heeft laten zien hoe verschillend mensen naar dezelfde traditie kunnen kijken. Waar de één vooral een jeugdherinnering ziet, ervaart de ander een pijnlijke karikatuur die teruggrijpt op een geschiedenis van vernedering. Die twee werkelijkheden bestaan naast elkaar.
We zien het in iets ogenschijnlijk eenvoudigs als haar.
Generaties lang werd kroeshaar gezien als onprofessioneel, onverzorgd of niet representatief. Daardoor voelden velen zich genoodzaakt hun haar te stijlen, pruiken te dragen of extensions te gebruiken om beter binnen de maatschappelijke norm te passen.
Begrijp me niet verkeerd. Daar is niets mis mee als het een vrije keuze is.
Maar wanneer die keuze voortkomt uit het gevoel dat je natuurlijke uiterlijk niet goed genoeg is, raakt dat aan iets veel diepers.
Want wie bepaalt eigenlijk hoe schoonheid eruit hoort te zien?
Wie bepaalt hoe iemand zich hoort te kleden, te gedragen of zichzelf mag presenteren?
We zien het ook in de gesprekken die ouders met hun kinderen voeren.
Niet ieder kind krijgt dezelfde waarschuwingen mee wanneer het de deur uitgaat. Sommige ouders leren hun kinderen al op jonge leeftijd hoe zij moeten omgaan met vooroordelen, discriminatie of situaties waarvan de afloop onzeker is.
Dat is een werkelijkheid die niet voor iedereen zichtbaar is.
En dan is er nog iets wat mij persoonlijk raakt.
Het geloof, de spiritualiteit en de tradities die jarenlang werden weggezet als ‘bijgeloof’.
Terwijl daarin voor velen juist een bron van kracht, identiteit, verbinding en genezing schuilt.
Onze cultuur draagt eeuwenoude kennis met zich mee. De verhalen, rituelen en de wijsheid van de Bigi Sma hebben generaties geholpen om verdriet te dragen, richting te vinden en gemeenschap op te bouwen.
Niet iedereen hoeft die overtuigingen te delen.
Maar iedere cultuur verdient hetzelfde respect.
Vorige week liep ik door Utrecht tijdens een stadswandeling over de verborgen slavernijgeschiedenis. Opnieuw werd duidelijk hoe dichtbij die geschiedenis eigenlijk is. Niet alleen in archieven of musea, maar ook in onze straten, gebouwen en verhalen.
Geschiedenis is niet bedoeld om ons tegenover elkaar te zetten.
Geschiedenis is bedoeld om elkaar beter te begrijpen.
Pas wanneer we begrijpen waar pijn vandaan komt, kunnen we voorkomen dat zij zich blijft herhalen.
Je kunt het verleden niet veranderen.
Maar je kunt wel begrijpen hoe het doorwerkt.
Want pas als we weten wat er is gebeurd, begrijpen hoe het generaties heeft beïnvloed en erkennen wat daarvan vandaag nog zichtbaar is, kunnen we samen bouwen aan een andere toekomst.
Er wordt gelukkig veel gedaan. Er ontstaan gesprekken die vroeger niet gevoerd werden. Er is meer aandacht voor geschiedenis, voor erkenning en voor elkaar.
Dat geeft hoop.
Want vrijheid gaat niet alleen over het verbreken van kettingen.
Vrijheid gaat ook over gezien worden.
Gehoord worden.
Gerespecteerd worden.
En de ruimte krijgen om volledig jezelf te zijn.
De brug die ooit werd afgebroken door verdeeldheid, wantrouwen en een verdeel-en-heerspolitiek, moeten wij samen opnieuw bouwen.
Bondru kon na wan.
Wan swit Manspasi dey. 🇸🇷❤️
♡ T∞ts
